Bearašealáhat

Lagašoapmahačča jápmin rievdada bearraša áigáiboahtima. Bearašealáhat dorvvasta leaskka ja máná áigáiboađu, juos beallelaš dahje máná vánhen jápmá.

Bearašealáhagat leat leaskkaidealáhat ja mánáidealáhat.

Kela bearašealáhaga oažžuba

  • vuollel 65-jahkásaš leaska
  • vuollel 18-jahkásaš mánná, gean vánhen dahje fuolaheaddji lea jápmán.

Juos mánná stuđere, son sáhttá oažžut bearašealáhaga dan rádjai go son deavdá 21 jagi.

Kela máksán bearašealáhaga lassin sáhtát oažžut bearašealáhaga jápmán oapmahačča bargoealáhatlágádusas. Oaččut dieđuid ealáhatlágádusas dahje Ealáhatdorvoguovddážis. Eanadoalliin ja fitnodatdoalliin leat iežaset ealáhatdáhkádusat.

Juos oapmahaš lea ássan dahje bargan olgoriikkain, bearaš sáhttá oažžut ealáhaga maiddái olgoriikkain.

Juos jápmán oapmahaš lea leamašan bargoeallimis, leaska ja mánná sáhttiba oažžut geardebuhtadusa joavkoheaggadáhkádusas. Lassidieđuid oaččut jápmán oapmahaččat bargosajis.

Juos oapmahaš lea jápmán dáhpedorpmis dahje johtolatbárttis, de leaska ja mánná sáhttiba oažžut bearašealáhaga maiddái dáhpedorbme- dahje johtolatdáhkádusas. Oaččut lasi dieđu dáhkádusfitnodagas.

Eará bearašealáhagat ja buhtadusat sáhttet váikkuhit Kela máksán ealáhagaide ja ássandoarjagii. Bearašealáhagain gessojuvvo vearru.

Jeara lasi bálvalannummiris 020 692 208.

Leaskkaidealáhat

Kela máksá leaskkaidealáhaga dušše vuollil 65-jahkásaš leskii. Leaskkaidealáhahkii gullet álgoealáhat ja vejolaš joatkkaealáhat. Juos boađut leat uhcit, sáhtát ohcat maiddái ássandoarjaga.

Sáhtát oažžut leaskkaidealáhaga, juos ledjet iežat beallelaččaiguin náittoslihtus dahje registrerejuvvon lihtus. Rabaslihtu leaska ii sáhte oažžut leaskkaidealáhaga, muhto oktasaš mánát sáhttet oažžut mánáidealáhaga.

Juos dudnos eai lean oktasaš mánát, sáhtát oažžut leaskkaidealáhaga dušše dalle, juos buot čuovvovaš gáibádusat ollašuvvet:

  • Ledjet unnimustá 50 jagi boaris, go beallelaš jámii.
  • Ledjet vuollil 50-jahkásaš ja beallelaččat vuollil 65-jahkásaš, go náitaleidde dahje registeriide iežade lihtu.
  • Náittoslihttu dahje registrerejuvvon lihttu bisttii unnimustá 5 jagi.

Beallelačča jápmima maŋŋá Kela máksá álgoealáhaga sulaid 329 e/mb. Álgoealáhat máksojuvvo 6 mánotbaji.

Álgoealáhaga maŋŋá sáhtát oažžut joatkkaealáhaga. Dat čoggo vuođđomearis ja dievasmahttinmearis. Vuođđomearri lea sulaid 103 e/mb. Oaččut dan dušše dalle, juos leat vuollil 18-jahkásaš máná fuolaheaddji. Dievasmahttinmeari oažžumii váikkuhit measta visot boađut. Olles dievasmearri lea sulaid 534 e/mb. Juos náitalat ođđasit, olles dieavasmearri lea sulaid 462 e/mb.

Ealáhaga mearri sáhttá leat uhcit, juos beallelaš lea ássan olgoriikkain.

Loga lasi leaskkaidealáhaga ohcamis (suomagillii).

Juos náitalat ođđasit

Juos náitalat ođđasit ovdal go deavddát 50 jagi, Kela loahpaha leaskkaidealáhaga máksima. Oaččut goittotge hávil 3 jagi ealáhaga meari. Gáibádussan lea, ahte leat ožžon leaskkaidealáhaga unnimustá 1 jagi áigge.

Mánáidealáhat

Juos máná váhnen jápmá, Kela máksá mánnái mánáidealáhaga. Vánhemiin oaivvildit olbmo, gii lea ássan mánáin ja fuolahan sus. Vánhen sáhttá leat eadni, áhčči dahje muhtun eará olmmoš.

Kela máksá mánáidealáhaga dassážii, go mánná deavdá 18 jagi. Juos mánná stuđere ollesáigásaččat, ealáhaga máksin sáhttá joatkašuvvat 21 jagi agi rádjai. Maiddái jápmán vánhema bargoealáhatlágádus máksá mánáidealáhaga.

Kela mánáidealáhaga vuođđomearri lea sulaid 60 e/mb. Juos guktot vánhemat leaba jápmán, mánná oažžu sulaid 120 e/mb.

Vuollil 18-jahkásaš mánná sáhttá oažžut dasa lassin dievasmahttinmeari, masa váikkuhit su eará bearašealáhagat. Dievasmahttinmearri lea eanemustá sulaid 91 91 e/mb.

Loga lasi mánáidealáhaga ohcamis (suomagillii).