Bearašfriijavuođat ja doarjagat ođđa lága mielde

Dát doarjagat gusket du bearraša, juos

  • rehkenastojuvvon áigi lea 4.9.2022 dahje dan maŋŋá
  • váldibeahtti adopšuvdnamáná dikšui 31.7.2022 dahje dan maŋŋá.

Juos mánná goittotge riegáda ovdal rehkenastojuvvon áiggi 29.7.2022 dahje dan maŋŋá, doarjagat mearrášuvvet boares lága vuođul.

Áhpehisvuođaruhta

Áhpeheapme vánhen sáhttá báhcit áhpehisvuođafriijavuhtii áramusta 30 árgabeaivve nappo sulaid 5 vahku ovdal máná rehkenastojuvvon riegádanáiggi. Áhpehisvuođafriijavuođa áigge vánhen oažžu áhpehisvuođaruđa. Dan máksojuvvo 40 árgabeaivvis nappo sulaid 6,5 vahku.

Oza áhpehisvuođaruđa áiggil. Kela máksá áhpehisvuođaruđa maŋálgihtii eanemustá 2 mánotbáji áigodagas. Dárkkis bargoaddis ovdal go ozat doarjaga, oaččutgo áhpehisvuođafriijavuođa áigge bálkká. Muitte almmuhit bargoaddái áhpehisvuođafriijavuođas maŋimustá 2 mánotbaji ovdal go álggahat friijavuođa.

Sierraáhpehisvuođaruhta

Juos gárttat barggustat suonjardeami, kemikálaid dahje njoammudávdda vuložin, sáhtát báhcit eret barggus dalánaga, go leat áhpeheapmin. Dákkár dilis oaččut sierraáhpehisvuođaruđa.

Máná riegádeami maŋŋá áhpehisvuođafriijavuohta joatkkašuvvá sulaid 1–2 vahku. Eadnái máksojuvvo dán áigodagas áhpehisvuođaruhta.

Ođđa láhka boahtá fápmui 1.8.2022. Juos bázát eret barggus ovdal dan, oaččut boares lága vuođul sierraetniidruđa. Dákkár dilis oaččut goittotge áhpehisvuođa- ja vánhemiidruđa ođđa lága vuođul.

Vánhemiidruhta

Sáhtát álggahit vánhemiidfriijavuođa, go mánná lea riegádan. Vánhemiidfriijavuhtii sáhttá báhcit juobbágoabbá vánhemiin. Soai sáhttiba leat luomus maiddái vurohagaid.

Vanhemiidfriijavuohta bistá 320 árgabeaivvi nappo sulaid 14 mánotbaji. Goappáge vánhemas lea vanhemiidfriijavuođa beivviin bealli nappo 160 beaivvi. Vánhen sáhttá luobahit nuppi vánhemii 0–63 beaivvi dahje eanemustá 10,5 vahku.

Kela máksá vanhemiidfriijavuođa áigodagas vánhemiidruđa.

Vánhemiidfriijavuođa sáhttá doallat molsašuddi osiin dan rádjai, go mánná deavdá 2 jagi. Soaba goittotge iežat bargoaddiin vánhemiidfriijavuođas.

Juos bearaš oažžu jumežiid, Kela máksá vánhemiidruđa 84 árgabeaivvi nappo sulaid 14 vahku lasi.

Juos vánhen fuolaha mánás okto, son sáhttá geavahit buot 320 árgabeaivvi ja leat guhkit áigge váhnemiidfriijavuođas. Son sáhttá luobahit nuppi olbmui, gii dikšu máná, eanemustá 126 vánhemiidruhtabeaivvi. Gáibádussan lea, ahte mánás ii leat nubbi nannejuvvon vánhen iige vánhemis leat beallelaš, gii sáhtášii oažžut vanhemiidruđa.

Oza vánhemiidruđa áiggil. Kela máksá vánhemiidruđa maŋálgihtii eanemustá 2 mánotbaji áigodagas. Ođđa lága mielde Kela ii šat dárbbaš ohcamuša mielddusin maŋŋedárkkistanduođastuša.

Oassevánhemiidruhta

Juos divššut máná oasi beaivvis ja barggat oasseáigásaččat, sáhtát oažžut oassevánhemiidruđa. Oassevánhemiidruhta lea bealli dievasmearálaš vánhemiidruđas.

Sáhtát oažžut oassevánhemiidruđa, juos barggat eanemustá 5 diimmu beaivvis. Go leat oassevanhemiidfriijavuođas ovtta beaivvi, dus gollá bealli vánhemiidruđabeaivvis.

Doarjja adopšuvdnavánhemiidda

Kela doarju adopšuvdnamáná vánhemiid measta seamma láhkai go biologalaš vánhemiid. Adopšuvdnavánhemat eaba sáhte oažžut áhpehisvuođaruđa, muhto soai oažžuba vanhemiidruđa oktiibuot 320 árgabeaivvi. Vánhemiidruhta sáhttá máksojuvvot dan beaivvi rájes, go oaččut adopšuvdnamáná dikšui.

Juos adopteret máná olgoriikkas, de sáhtát ohcat Kelas ruđalaš doarjaga adopšuvnna goluide.