Piârjeältõk

Roodnairuåđ jäämmʼmõš mott piârri piʹrǧǧummuž. Piârjeältõk stään liâsk da päärna piʹrǧǧummuž, ko pieʹllkueiʹmm leʹbe päärna eʹčč leʹbe jeäʹnn jäämm.

Kelast piârjeältõõǥǥ vuäǯǯa

  • vuâlla 65-ekksaž liâskk
  • vuâlla 18-ekksaž päärnaž, koon eʹčč, jeäʹnn leʹbe huõlteei lij jäämmam.

Jõs päärnaž mättʼtââtt, son vuäitt vuäǯǯad piârjeältõõǥǥ tõn räjja, što teâudd 21 eeʹǩǩed.

Kela mäʹhssem piârjeältõõǥǥ lââʹssen vuäitak vuäǯǯad piârjeältõõǥǥ tuu jäämmam roodnairuåđ reâuggjeältõkstroiʹttlest. Teâđaid vuäǯǯak reâuggjeältõkstroiʹttlest leʹbe Jeältõkstaankõõskõõzzâst. Mäddtäällniiʹǩǩin da põõrǥâsniiʹǩǩin lie jiijjâz jeältõkååsktõõzz.

Jõs roodnairuått lij jälstam leʹbe reâuggam ålggjânnmin, piâr vuäitt vuäǯǯad jeältõõǥǥ ålggjânnmin še.

Jõs roodnairuått lij leämmaž reâuggjieʹllmest, liâskk da päärnaž vuäiʹtte vuäǯǯad še ǩeârddkoʹrvvõõzz joukkjiõggååsktõõzzâst. Lââʹssteâđaid vuäǯǯak roodnairuåđad tuâjjpääiʹǩest.

Jõs roodnairuått lij jäämmam jååʹttempååʹmhest leʹbe pääʹrtest, liâskk da päärnaž vuäiʹtte vuäǯǯad piârjeältõõǥǥ päʹrtt- leʹbe jååttlõkååsktõõzzâst. Lââʹssteâđaid vuäǯǯak ååsktemõhttõõzzâst.

Jeeʹres piârjeältõõǥǥ da koʹrvvõõzz vuäiʹtte vaaikted Kela mäʹhssem jeältõõǥǥid da jälstemtuärjjõʹsse. Piârjeältõõǥǥin määuʹset piiđ.

Liâskjeältõk

Kela mähss liâskjeältõõǥǥ tåʹlǩ vuâlla 65-ekksaž lieʹsǩǩe. Liâskjeältõʹǩǩe kooll alggjeältõk da vueiʹtlvaž juätkkjeältõk. Jõs tuʹst puåtti lie occka, vuäitak ooccâd jälstemtuärjjõõzz še.

Vuäitak vuäǯǯad liâskjeältõõǥǥ, jõs leʹjjiǩ näittlõõttâm leʹbe rekisterõsttum paarrõhttvuõđâst pieʹllkuõiʹminad. Äävkueiʹmm ij vueiʹt vuäǯǯad liâskjeältõõǥǥ, leša õhttsaž päärna vuäiʹtte vuäǯǯad päärnajeältõõǥǥ.

Jõs tuännast jie leäkku õhttsaž päärna, vuäitak vuäǯǯad liâskjeältõõǥǥ tåʹlǩ, jõs puk täin määinain teâuddje:

  • Leʹjjiǩ uuʹccmõsân 50-ekksaž, ko pieʹllkuâimmad jaaʹmi.
  • Leʹjjiǩ vuâlla 50-ekksaž da kuâimmad vuâlla 65-ekksaž, ko näittlõõđid leʹbe rekisterõõʹstid paarrõhttvuõđâd.
  • Veäʹncc leʹbe rekisterõsttum paarrõhttvuõtt piiʹšti uuʹccmõsân 5 eeʹjj.

Pieʹllkueiʹm jääʹmmem mâŋŋa Kela mähss alggjeältõõǥǥ 329 e/mp. Alggjeältõõǥǥ määuʹset 6 määnpââʹj.

Alggjeältõõǥǥ mâŋŋa vuäitak vuäǯǯad juätkkjeältõõǥǥ. Tõt nårrai vuâđđmeäʹrest da tiuddeem-meäʹrest. Vuâđđmieʹrr lij nuʹtt 103 e/mp. Tõn vuäǯǯak tåʹlǩ, jõs tuʹst lij huõltummšest tuu leʹbe pieʹllkuâimad vuâlla 18-ekksaž päärnaž. Tiuddeem-meäʹr vuäǯǯma vaaikte miâlggâd puk tuu puåtti. Tiudd tiuddeem-mieʹrr lij nuʹtt 534 e/mp. Jõs näittlõõđak oʹđđest, tiudd tiuddeem-mieʹrr lij nuʹtt 462 e/mp.

Jeältõõǥǥ mieʹrr vuäitt leeʹd uuʹccab, jõs pieʹllkuâimmad lij jälstam ålggjânnmin.

Looǥǥ lââʹzz liâskjeältõõǥǥ ooccmest (lääddas).

Jõs näittlõõđak oʹđđest

Jõs näittlõõđak oʹđđest ouddâl ko teâudak 50 eeʹǩǩed, Kela jâskk mäʹhssmen liâskjeältõõǥǥ. Teʹl vuäǯǯak kuuitâǥ õhttân vuâra meäʹr, kååʹtt vaʹsttad 3 eeʹjj jeältõõǥǥ. Oudldõssân lij, što leäk vuäǯǯam liâskjeältõõǥǥ uuʹccmõsân 1 eeʹjj ääiʹj.

Päärnajeältõk

Jõs päärna puäʹres jäämm, Kela mähss päärnže päärnajeältõõǥǥ. Puärrsin juuʹrdet oummu, kååʹtt lij jälstam päärnain da peâmmam suu. Puäʹres vuäitt leeʹd jeäʹnn, eʹčč leʹbe jeeʹres ooumaž. Kela mähss päärnajeältõõǥǥ, sa päärnaž teâudd 18 eeʹǩǩed. Jõs päärnaž mättʼtââtt, jeältõk vuäitt juätkkjed tõn räjja, što päärnaž teâudd 21 eeʹǩǩed. Jäämmam puärraz reâuggjeältõkstrooiʹtel še mähss päärnajeältõõǥǥ.

Kela mäʹhssem päärnajeältõõǥǥ vuâđđmieʹrr lij nuʹtt 60 e/mp. Jõs kuhttu puärraz lie jäämmam, päärnaž vuäǯǯ nuʹtt 120 e/mp.

Vuâlla 18-ekksaž päärnaž vuäitt vuäǯǯad lââʹssen tiuddeem-meäʹr, koozz vaaikte suu vuäǯǯam jeeʹres piârjeältõõǥǥ. Tiuddeem-mieʹrr lij jäänmõsân nuʹtt 91 e/mp.

Looǥǥ lââʹzz päärnajeältõõǥǥ ooccmest (lääddas).