Mâid sosiaalstaanin juuʹrdet?

Ko piâzzak Lääʹddjânnam sosiaalstaaʹne, tuʹst lij vuõiggâdvuõtt ouddmiârkkân jeältõõǥǥid, puõccihoiddu da Kela tuärjjõõzzid.

Kela tuärjjõõzz lie ouddmiârkkân

  • narodjeältõk, staanjeältõk da jeeʹres tuärjjõõzz oummid, kook lie jeältõõǥǥâst
  • takai jälstemtuärjjõs
  • taalkâskoʹrvvõõzz
  • jeeʹres puõccmõʹšše õhttneei tuärjjõõzz
  • reâuggmarkkântuärjjõs da vuâđđpeiʹvvteäʹǧǧ
  • mättʼtõõđi tuärjjõõzz
  • päärnažpiârrji tuärjjõõzz.

Jõs tuʹst lij vuõiggâdvuõtt taalkâskoʹrvvõõzzid da jeeʹres puõccmõʹšše õhttneei Kela tuärjjõõzzid, vuäǯǯak Kela-koort.

Ǩii vuäitt vuäǯǯad Kela tuärjjõõzzid?

Vuäitak takainalla vuäǯǯad Kela tuärjjõõzzid, jõs jälstak põõššjen Lääʹddjânnmest leʹbe reâuǥak Lääʹddjânnmest da tuu päʹlǩǩ lij uuʹccmõsân nuʹtt 742 euʹrred määnpââʹjest.

Čårstõkkân lij, jõs jälstak Lääʹddjânnmest, leša reâuǥak nuuʹbb Euroopp unioon jânnmest. Teʹl jiõk takainalla vuäǯǯ Kela tuärjjõõzzid.

Mii lij põõšši jälstummuš?

Jälstak Lääʹddjânnmest põõššjen, jõs tuʹst lij tääiʹben väʹlddveärlaž aazzâlm leʹbe domm da jõs vieʹttjak uuʹccmõsân peäʹl ääiʹjstad tääiʹben.

Ko siirdčõõđak Lääʹddjânnma, Kela ärvvtââll, jälstak-a Lääʹddjânnmest põõššjen. Ärvvtõõllmest vääʹldet lokku obbvuâkkad. Tuärjjõõzz vuäǯǯma vaaikat ouddmiârkkân täk ääʹšš:

  • Määccak-a ålggjânnmin mååust Lääʹddjânnma jälsted?
  • Lij-a tuʹst tuâjjsuåppmõš Lääʹddjânnmest reâuggam vääras?
  • Jäälast-a tuu pieʹllkueiʹmm leʹbe jeeʹres õõldâs piâr vuäzzlaž põõššjen Lääʹddjânnmest?

Jõs siirdčõõđak Lääʹddjânnma kõskkpoddsânji, tuʹst ij takainalla leäkku vuõiggâdvuõtt Kela tuärjjõõzzid. Ouddmiârkkân staanpäiʹǩǩooccjest ij leäkku vuõiggâdvuõtt Kela tuärjjõõzzid.

Ko siirdčõõđak ålggjânnmid, vuõiggâdvuõđad Kela tuärjjõõzzid tuʹmmeet takainalla tõn vuâđald, mõõn kuuʹǩǩ ääiǥak leeʹd ålggjânnmin. Jõs siirdčõõđak ålggjânnmid põõššjen, tuʹst ij takainalla leäkku vuõiggâdvuõtt Kela tuärjjõõzzid. Siirdčõõttâm ââʹnet põõššjen, jõs tuu mieʹrren lij jälsted ålggjânnmin pâʹjjel 6 määnpââʹj. Âlddsin pukin Euroopp jânnmin äiʹǧǧ vuäitt kuuitâǥ leeʹd kuuʹǩǩab.

Koon jânnmest leʹbe koon jânnma siirdčõõđak?

Lââʹssen tuärjjõõzz vuäǯǯma vaaikat tõt, koon jânnmest siirdčõõđak Lääʹddjânnma leʹbe koon jânnma siirdčõõđak Lääʹddjânnmest. Kela tuärjjõõzzid vaaikat tõt, lij-a jânnam Euroopp unioon (EU) leʹbe Euroopp tällõsvuuʹd (Etv) jânnam, Sveiʹccjânnam, Jõnn-Britannia leʹbe jânnam, koivuiʹm Lääʹddjânnmest lij sosiaalstaansuåppmõš.

EU-jânnam lie
  • Lääʹddjânnam
  • Belgia
  • Bulgaria
  • Danska
  • Eestijânnam 
  • Espanja
  • Franska
  • Irlantt
  • Italia
  • Kreikka
  • Kroatia
  • Kypros
  • Latvia
  • Liettua
  • Luxemburgg
  • Malta
  • Nuõrttväʹldd 
  • Portugal
  • Puola
  • Romania
  • Ruõcc
  • Saksslajânnam
  • Slovakia
  • Slovenia
  • Tšekk 
  • Unkar
  • Vueʹllʼjânnam.

Jõnn-Britannia rätkkji EU:st 1.2.2020. Looǥǥ lââʹzz ääʹššest Kela seeidain (lääddas).

Etv-jânnam lie

  • Euroopp unioon jânnam
  • Islantt
  • Liechtensteiʹnn
  • Taarrjânnam.

Jânnam, koivuiʹm Lääʹddjânnmest lij sosiaalstaansuåppmõš, lie

  • Australia
  • Chile
  • Intia
  • Israel
  • Japaan
  • Kanada (da Quebec)
  • Ǩiina
  • Õhttõõvvâmvääʹld
  • Saujj-Korea
  • Tâʹvvjânnam.