Kela torjuuh uáppei

Kela puáhtá mieđettiđ uáppei uápputorjuu.

Uápputoorjân kuleh

  •     uáppuruttâ
  •     uáppuruuđâ huolâtteijeealadâs
  •     uáppuruuđâ oppâmateriaallase
  •     uáppuloovnâ staatâtáhádâs
  •     aassâmlase.

Uápputorjuu aassâmlase puáhtá uážžuđ tuše, jis uáppá ovdâmerkkân aalmugopâttuvâst tâi olgoenâmijn. Suomâst ässee uáppee puáhtá uážžuđ almos aassâmtorjuu.

Luuvâ lase almos aassâmtorjust.

Eres Kela mäksim torjuuh uáppei láá ovdâmerkkân

  • škovlâmätkitoorjâ
  • uáppulovnâpuáráttâs
  • purrâmuštoorjâ.

Oppâkenigâsvuotâ vijđán

Oppâkenigâsvuotâ vijđán, já juáháš ferttee oppâđ vuáđuškoovlâ maŋa. Ovdil oppâkenigâsvuotâ nuuvâi vuáđuškoovlân.

Oppâkenigâsvuođâ vijđánem kuáská vuossâmužžân nuorâid, kiäh lopâtteh vuáđuškoovlâ ive 2021 já láá šoddâm ive 2004 tâi ton maŋa.

Nube tääsi uápuh šaddeh mávsuttemmin nuoráid, kiäid vijđedum oppâkenigâsvuotâ kuáská. Nube tääsi uápuh láá ovdâmerkkân luvâttâhuápuh já uápuh áámmátlii oppâlájádâsâst.

Nubástus vaaigut uápputorjuu oppâmateriallasan já škovlâmätkitorjui 1.8.2021 rääjist.

Kii uážžu uápputorjuu?

Tun puávtáh uuccâđ uápputorjuu, ko tun algâttah uápuid vuáđuškoovlâ maŋa.

Jieijâs puáđuh já motomin meid vaanhimij puáđuh pyehtih vaiguttiđ uápputorjuu uážžumân.

Tun puávtáh uážžuđ uápputorjuu, jis oopah

  • luvâttuvâst
  • áámmátlii oppâlájádâsâst
  • ollâškoovlâst
  • aalmugopâttuvâst.

Rävisolmoošluvâttuv uáppein torjuu pyehtih uážžuđ tuše sij, kiäin lii vuoigâdvuotâ mávsuttes škovliittâsân tâi kiäh čođâlditeh ovtâstittum totkos.

Ovtâstittum tođhos meerhâš tom, ete tun čođâlditáh siämmáá ääigi áámmátlii vuáđutotkos já luvâttuv.

Kiäst lii vuoigâdvuotâ mávsuttes škovliittâsân?

Tust lii vuoigâdvuotâ mávsuttes škovliittâsân, jis tun tiävdáh kuohtuid čuávuváid iävtuid: 

  • Tun lopâttah vuáđuškoovlâ ive 2021 tâi ton maŋa.
  • Tun lah šoddâm ive 2004 tâi ton maŋa.

Puoh škovliittâsah iä lah mávsuttemeh, veikâ tun tiävdáččih iävtuid. Täärhist jieijâd oppâlájádâsâst, lii-uv tuu škovliittâs mávsuttem.

Jis tun puáđáh olgoenâmijn Suomân oppâđ, te tun jieh táválávt pyevti uážžuđ uápputorjuu. Jis tun oopah olgoenâmijn, te tun puávtáh uážžuđ uápputorjuu Suomâst. Tust kalgeh kuittâg leđe ovdâmerkkân aassâm tâi perâkoskâvuođâi tiet pisovááh čonnâseh Suomân.

Kii ij uážu uápputorjuu?

Tun jieh pyevti uážžuđ uápputorjuu, jis tun uážuh ovdâmerkkân čuávuváid torjuid:

  • pargottesvuotâpeiviruuđâ tâi pargomarkkântorjuu
  • puoccâmpeiviruuđâ
  • vajoidittemruuđâ tuu uáppoid
  • iäláttuv (ij kuoskâ peerâiäláttâhân)
  • vuáruttâllâmrijjâsajanmáávsu
  • uápputorjuu olgoenâmijn
  • rävisolmoošškovlimtorjuu.

Jis tun uážuh rävisolmoošškovlimtorjuu, puávtáh kuittâg uážžuđ uáppuloovnâ staatâtähidem.

Tun jieh uážu uápputorjuu meid, jis

  • tun lah pargovyeimiškovliimist
  • tun lah oppâsopâmušškovliimist
  • tun lah viärju- tâi siiviilpalvâlusâst.

Puáccám

Jis tun puáccááh kaskoo uápui, tun puávtáh pääcciđ puoccâmluámun já uuccâđ Kelast puoccâmpeiviruuđâ. Jis tunjin mieđettuvvoo puoccâmpeiviruttâ, te Kela looppât tuu uápputorjuu automaatlávt.

Luuvâ lase puoccâmpeiviruuđâst.

Suátiviehâ já siiviilpalvâlus

Tun jieh pyevti uážžuđ uápputorjuu suátivievâ tâi siiviilpalvâlus ääigi. Jis tun uážuh uápputorjuu, ko moonah suátiviehân tâi siiviilpalvâlusân, te almoot tast Kelan.
Kela luáptá tuu uápputorjuu. Tun puávtáh uuccâđ torjuu uđđâsist, ko juáđháh uápuid.

Tun puávtáh lopâttiđ uápputorjuu já uuccâđ tom uđđâsist viermist.

Uápputoorjâ luvâttâhuáppei já áámmátuáppei

Kela puáhtá mieđettiđ uápputorjuu luvâttâhuáppoid já áámmátlii škovliimân.
Rävisolmoošluvâttuvâst tun puávtáh uážžuđ torjuu tuše, jis tust lii vuoigâdvuotâ mávsuttes škovliittâsân tâi tun čođâlditáh ovtâstittum totkos.
Tun puávtáh uážžuđ torjuu meid eres uáppoid, ovdâmerkkân

  • uáppoid aalmugopâttuvâst tâi valastâllâmopâttuvâst
  • välmejeijee škovliimân
  • luvâttâhân välmejeijee škovliimân
  • rävisulmui vuáđumáttááttâsân.

Tun uážuh uápputorjuu meriääigi.

Luvâttâhuáppoid toorjâ mieđettuvvoo vistig kuálmád uáppuive loopâ räi. Áámmátlijn uápuin toorjâ mieđettuvvoo uápui vijđoduv västideijee ááigán. Jis tuu uápuh juátkojeh ton maŋa, tun ferttiih uuccâđ torjuu sierâ laseááigán.

Jis tun valmâštuuh tooleeb ko vuávájum tâi koskâlditáh tuu uápuid, mušte almottiđ ääšist Kelan.

Uápputoorjâ ollâškovlâuáppei

Tun puávtáh uážžuđ uápputorjuu, ko čođâlditáh

  • ollâškovlâtotkos ollâopâttuvâst teikâ áámmátollâškoovlâst
  • áámmátollâškovlâuáppoid välmejeijee, enâmânvärrejeijeid uáivildum škovlim
  • sierâ árvusääni tâi uáppu-ubâlâšvuođâ ollâškovlâtotkos maŋa.

Tuu uápui vijđodâh meerrid, ete mon kuhháá tun puávtáh uážžuđ uápputorjuu. Oovtâ luuhâmive ääigi uápputoorjâ máksoo táválávt 9 mánuppaajeest.

Vâi tun puávtáh uážžuđ uápputorjuu, te tuu uápuh kalgeh ovdániđ. Kela čuávu uápui ovdánem.

Mon ennuv uápputorjuu uážžu?

Uáppee, kiäst iä lah párnááh, puáhtá uážžuđ uáppuruuđâ já uáppuloovnâ enâmustáá suulân 900 e/mp. Taan summeest suulân 250 eurod lii uáppuruttâ já 650 eurod lii uáppulovnâ.

Uáppee, kiäst láá párnááh, puáhtá uážžuđ uáppuruutân aledem.

Toos lasseen uáppee puáhtá uážžuđ almos aassâmtorjuu.

Tun puávtáh árvuštâllâđ Kela viermisiijđoin leijee rekinistemriäidoin, mon ennuv tun uážuh uáppee torjuid (suomâkielân).

Koijâd lase uáppei já viärjukenigâslij torjuin palvâlemnumerist 020 692 209.

Luuvâ lase