Mii lij piʹrǧǧeemtuärjjõs?

Vuäitak ooccâd piʹrǧǧeemtuärjjõõzz, jõs tuu tieʹǧǧ jie riʹjtte vieʹltʼteʹmes koolaid. Vieʹltʼteʹmes kool lie ouddmiârkkân jälstemkool, porrmõš, tiõrvâsvuõtthåidd da pihttâz.

Piʹrǧǧeemtuärjjõõzzâst lie 3 vueʹzz:

  • vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõs
  • tiuddeei piʹrǧǧeemtuärjjõs
  • cõggi piʹrǧǧeemtuärjjõs.

Vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõõzz ooʒʒât Kelast.

Tuʹst vuäiʹtte še leeʹd nåkam kool, koid jiõk vueiʹt vuäǯǯad vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõõzz. Teʹl kååʹdd sosiaalkääzzkõõzz vuäiʹtte tuʹmmjõõzzâz mieʹldd miõttâd tuʹnne tiuddeei leʹbe cõggi piʹrǧǧeemtuärjjõõzz.

Ooʒʒ pâi vuõššân Kelast vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõõzz. Ǩeeʹrjet ooccmõõžž Lââʹssteâđ-päikka tõid koolaid, koid taarbšak tiuddeei leʹbe cõggi piʹrǧǧeemtuärjjõõzz. Vuäitak raukkâd seämmast, što Kela serdd ooccmõõžž kååʹdd ǩiõttʼtõõllâmnalla.

Looǥǥ, mäʹhtt tuärjjõõzz ooccâm ouddan.

Looǥǥ lââʹzz vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõõzz ooccmest (lääddas).

Måkam koolaid tuärjjõõzz vuäitt vuäǯǯad?

Vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõõzz ij vueiʹt vuäǯǯad juõʹǩǩnallšem koolaid. Tõt lij jurddum vieʹltʼteʹmes koolaid, mâʹte jälstummša da porrmõʹšše.

Vuâđđpiʹrǧǧeemtuärjjõõzzâst primmsallaš koolaid jueʹjjet vuâđđvuässa da jeeʹres vuâđđkoolaid.

Vuâđđvueʹss

Vuâđđvuässa lie laʹsǩǩuum valmmša aarǥ takai kool, mâʹte porrmõš da pihttâz. Ko ooʒʒak tuärjjõõzz, tuʹst ij taarbâž čuäʹjted kuuitid leʹbe laaskid täin koolain.

Ko piʹrǧǧeemtuärjjõõzz meäʹr laʹsǩǩeet, juõʹǩǩ piârri vuäzzliʹžže vääʹldet lokku jiijjâs vuâđđvueʹzz.

Vuâđđvueʹss âânn seʹst

  • porrmõškoolaid
  • piiutâskoolaid
  • occnjaž tiõrvâsvuõtthuâllkoolaid (ouddmiârkkân jiõččhåiddtalkkâz, koid jeät taarbšuku reseeʹpt)
  • persoonlaž puuʹttesvuõđâst da põõrt puuʹttesvuõđâst šõddi koolaid
  • pääiklažjååttlõõǥǥ ââʹnnem
  • gaʹzeââʹt tiʹllʼjem
  • teʹlfoon da teâttjååttlõõǥǥ ââʹnnem di neʹttõhttvuõđ
  • staarjõõzzid da virkkõõvvâm
  • jeeʹres vaʹstteei juõʹǩǩpeivvsaž jieʹllma kuulli koolaid.

Jeeʹres vuâđđkool

Vuâǥǥad mieʹldd tuärjjõõzz vueiʹtet lââʹssen miõttâd jeeʹres vuâđđkoolaid.

Jõs ooʒʒak tuärjjõõzz täid koolaid, tuʹst feʹrttai tååimted koolaid õhttneei kuuitid da laaskid Kelaaʹje ooccmõõžž meâlddõssân.

Kela väldd lokku täid koolaid obbvuõđstes, jõs tõk lie toolkva šorradvuõđ peäʹlest.

Jeeʹres vuâđđkool lie

  • jälstemkool (ouddmiârkkân vuåkrr, vaʹsttõk, liâdgg, dommååsktõs da piârripõõrt håiddamkool)
  • vieʹltʼteʹmes siirdčõõttâmkool
  • õõlmâs tiõrvâsvuõtthuâl kool, koid vuâđđvueʹss ij ââʹn seʹst (ouddmiârkkân tiõrvâsvuõttkõõskõõzz äʹššneǩmääus, reseʹptt-talkkâz da ååʹšǩ)
  • päärnai kååddlaž peiʹvvhååid kool
  • škooulniiʹǩǩi tueʹles- da jeäʹǩǩespeiʹvvtoiʹmmjummuž kool
  • tiõttum kool, kook šâʹdde ougglõspuärrsa päärnain kaaunõõttmõõžžâst
  • vieʹltʼteʹmes persoontuõđštõõzz, åårramäʹššǩeeʹrj leʹbe maatkčemäʹššǩeeʹrj haʹŋǩǩeemkool.

Looǥǥ lââʹzz